Symposium 2012
Beheersmaatregelen onder de loep
Het symposium wordt gehouden op woensdag 28 en donderdag 29 maart 2012 in Woudschoten Conferentiecentrum te Zeist.
Het programmaboekje in pdf en het inschrijfformulier
Indien de inschrijving vóór 15 februari 2012 bij de NVvA binnen is, wordt een vroegboekkorting van € 15,-- voor deelname aan 1 dag en € 25,-- voor deelname aan 2 dagen verleend. Deze korting is niet van toepassing voor studenten.
PROGRAMMA
Voor de abstracts kunt u op de titel klikken
WOENSDAG 28 maart 2012
09.00 - 09.30 uur Ontvangst, uitreiking symposiumtas, informatiemarkt
OCHTENDPROGRAMMA, PLENAIR
09.30 – 09.35 uur Welkom
Rob Oldenhof, voorzitter NVvA
09.35 – 09.40 uur Opening
Ing. Edwin Hagelen, voorzitter commissie symposium
09.40 – 10.25 uur De rol van interventiestudies in de arbeidshygiënische praktijk
Dr.ir. Tim Meijster, research scientist Expertisegroup Quality & Safety, TNO innovation for life, Zeist
10.25 – 10.55 uur Beheersing van blootstelling aan toxische stoffen; hoe ver zijn we?
Dr. Ton Spee, beleidsadviseur arbeidshygiëne en toxicologie, Arbouw, Harderwijk
10.55 – 11.25 uur Pauze, informatiemarkt
11.25 – 12.15 uur Bob van Beek-prijs
Voorzitter: Ir. Dook Noij, senior adviseur/arbeidshygiënist, Dow Chemical Benelux, Terneuzen
12.15 – 13.45 uur Lunch, informatiemarkt
N.B. Van 12.45 tot 13.45 wordt de jaarlijkse Algemene Ledenvergadering gehouden.
MIDDAGPROGRAMMA
SESSIES
Deelname is mogelijk aan twee sessies van elk anderhalf uur. In één sessie vinden diverse presentaties plaats, waarbij rekening is gehouden met de mogelijkheid tot discussie. Elke sessie wordt éénmaal gehouden. U kunt voor de pauze kiezen uit de sessies A, B, C en D en na de pauze uit E, F, G en H.
Op het inschrijfformulier kunt u aangeven aan welke sessies u wilt deelnemen. Het aantal mogelijke deelnemers varieert per sessie (afhankelijk van zaalgrootte of vorm). Vergeet niet uw reservekeuzes aan te geven. Inschrijving geschiedt op volgorde van ontvangst van het inschrijfformulier.
13.45 – 15.15 uur Eerste ronde sessies (A t/m D)
Sessie A Dieselmotoremissie
Voorzitter: Ir. Lou Meertens, arbeidshygiënist, Arbomeer, Utrecht
Toelichting
Blootstelling aan DME (dieselmotoremissie) is al een lang bestaand knelpunt in allerlei situaties waarbij voertuigen door dieselmotoren worden aangedreven. In deze sessie worden voorbeelden gegeven van blootstellingniveaus in 2 praktijksituaties. Vervolgens worden de mogelijke beheersmaatregelen geëvalueerd. Zijn de beheersmaatregelen bijvoorbeeld roetfilters toepasbaar en zo ja waarom in de ene situatie wel en de andere niet? Ook wordt het tot stand komen van een branchenorm voor DME belicht. Hierbij gaat het om 3 verschillende branches in de mobiliteitssector. Is hiervoor één norm haalbaar?
Workshop B Integraal Mensgericht Ontwerp in gebouwen (max. 20 deelnemers)
Voorzitter: Drs. Ellen Wissink, arbeidshygiënist, Arbo Advies Janssen, Gennep
Toelichting
Wat is integraal mensgericht ontwerpen en hoe werk je als arbeidshygiënist op een goede manier samen met andere disciplines in de bedrijfshuisvesting? Het Figee collectief zal u in deze workshop antwoorden geven op deze vragen. Een architect, interieurontwerpen en arbo-adviseur lichten toe hoe een integrale aanpak werkt in de (arbeidshygiënische) praktijk en hoe u de arborisico’s bij de bron aan kunt pakken. Onderwerpen als Evidence Based Design, Healing Environment en actuele trends in de kantoorhuisvesting zullen de revue passeren.
Sessie C Zorg voor patiënt en medewerker
Voorzitter: Ing. Edwin Hagelen, arbeidshygiënist, Arbo- en milieudienst UMC Utrecht
Toelichting
In de gezondheidszorg staat de patiënt terecht centraal. Maar waar ligt de grens tussen patiëntenbelang en de veiligheid van behandelaars of verzorgers? Deze grens ligt soms dicht bij elkaar. Cytostatica is noodzakelijk om de patiënt kankervrij te krijgen maar hoe voorkom je dat de behandelaar blootgesteld wordt aan hetzelfde middel? Lachgas is een heel goed en makkelijk toepasbaar pijnbestrijdingsmiddel maar (langdurige) blootstelling van de medewerkers eraan moet voorkomen worden. Een mooie taak van een arbeidshygiënist om die grens te bewaken?
Sessie D Een interventiestudie: hoe pak je dat aan?
Voorzitter: Selma Dieperink-Hertsenberg MSc, projectleider, TNO Triskelion, Zeist
- Ontwikkeling en uitvoering van interventie-onderzoek in de bouwnijverheid
Erik van Deurssen, aio, TNO, Research Group Quality and Safety, Zeist,
- Kosten-baten analyse in de arbeidshygiëne: de kosteneffectiviteit van beheersmaatregelen tegen luchtwegziekten onder bakkerijmedewerkers
Birgit van Duuren-Stuurman, research scientist Expertisegroup Quality & Safety, TNO innovation for life, Zeist
- Impact van menselijk gedrag bij blootstelling aan chemische stoffen op de werkplek
Henk Goede, research scientist Expertisegroup Quality & Safety, TNO innovation for life, Zeist
Toelichting
Een interventiestudie is een manier om op groepsniveau aan te tonen of een bepaalde beheersmaatregel werkzaam is.
Binnen TNO zijn de afgelopen jaren, in samenwerking met partners, diverse interventiestudies opgezet en uitgevoerd. Maar wat levert zo’n studie nu aan resultaten op en wat kun je daar als arbeidshygiënist mee? Welke factoren neem je mee bij het opzetten van een interventiestudie? Lukt het daadwerkelijk om het effect van een interventie te kwantificeren? En welke rol speelt het gedrag van de werknemer bij het implementeren van een technische maatregel? In deze sessie krijg je antwoord op deze vragen!
15.15 – 15.45 uur Pauze, informatiemarkt
15.45 – 17.15 uur Tweede ronde sessies (E t/m H)
Sessie E Nano
Voorzitter: Ir. Ralf Cornelissen, arbeidshygiënist, Stichting FOM, Utrecht
- Stoffenmanager Nano: (hoe) werkt het?
Dr.ir. Henri Heussen, arbeidshygiënist/toxicoloog, Arbo Unie, Expertisecentrum Toxische Stoffen, Nijmegen
- Tijdelijke Nano Referentiewaarden: Beheersmaatregel of wassen neus?
Ir. Ralf Cornelissen, arbeidshygiënist, Stichting FOM, Utrecht
- Meten van blootstelling aan MNO op verschillende werkplekken in Nederland
Dr.ir. Wouter Fransman, onderzoeker, TNO Kwaliteit van Leven, Zeist
Toelichting
Blootstelling aan synthetische nanomaterialen staat de afgelopen jaren steeds meer in de belangstelling als een vermeend risico. Het beoordelen van mogelijke gezondheidsrisico’s door blootstelling aan nanodeeltjes gaat nog met veel onzekerheid gepaard. In deze sessie zullen we dieper ingaan op de onzekerheden van zowel de kwantitatieve als kwalitatieve risicobeoordeling van blootstelling aan nanomaterialen en hoe deze uitkomst zich verhoudt tot referentiewaarden. Hoe werkt Stoffenmanager en hoe verhoudt de uitkomst van het model zich tot meetdata? Hoe kun je nano's meten en op welke punten wijken meet- en analysemethoden af van de klassieke methode? Moeten andere statistische methoden toegepast worden? Hoe verhoudt de blootstelling zich tot nanoreferentiewaarden? Zitten we veilig bij blootstelling onder de referentiewaarden?
Sessie F Beheersmaatregelen in de bouwnijverheid
Voorzitter: Ir. Lou Meertens, arbeidshygiënist, Arbomeer, Utrecht
Toelichting
In deze sessie wordt ingegaan op arbeidshygiënisch onderzoek in de bouw. Zo wordt de blootstelling aan kristallijn kwarts bij het zagen van dakpannen met verschillende zaagmethoden belicht. Heeft een waterkit bij het zagen zin om de blootstelling te reduceren of is het zinvoller om de vervuilde lucht bij de zaag met kracht weg te zuigen? En als blootstelling dan toch heeft plaatsgevonden, is het dan mogelijk om silicose in een zo vroeg mogelijk stadium op te sporen? Deze en andere prangende vragen worden in deze sessie beantwoord. En last but not least: hoe selecteer je in het enorme aanbod van de populaire epoxy producten in de bouw het product dat het minst de gezondheid bedreigt? Hiervoor is een kieswijzer ontwikkeld en werkt deze nou ook in de praktijk?
Sessie G Blootstellingscenario’s: wat moet je ermee?
Voorzitter: Selma Dieperink-Hertsenberg MSc, projectleider, TNO Triskelion, Zeist
Toelichting
De informatiestroom van veiligheidsinformatiebladen met informatie uit REACH komt inmiddels al aardig op gang. Eén van de belangrijkste wijzigingen is de aanvulling van het VIB met het blootstellingscenario. Wellicht heb je deze al eens voorbij zien komen! In deze sessie gaan experts en ervaringsdeskundigen in op een aantal zaken. Hoe kun je zo’n blootstellingscenario beoordelen? Hoe kun je controleren of je bedrijf binnen de grenzen van het scenario werkt? Wat doe je als dit niet het geval is? Wat komt er kijken bij de implementatie ervan bij klanten en welke stappen kun je dan doorlopen? Aan welke regels moet een bedrijf eigenlijk allemaal voldoen? Een woud van vragen waar de sprekers een antwoord op zullen geven.
Sessie H Kennis delen
Voorzitter: Ing. Edwin Hagelen, arbeidshygiënist, Arbo- en milieudienst UMC Utrecht
Toelichting
Waarom het wiel opnieuw uitvinden? Een beetje onderzoeker vindt natuurlijk altijd wel dat zijn wiel weer net iets beter draait dan het al bestaande. Of weet hij of zij niet dat dit wiel al uitgevonden is? Via de kennisdossiers en het Virtueel Instituut Arbeidshygiëne wordt veel arbeidshygiënische kennis beschikbaar gesteld voor iedereen. Hoe komt zoiets tot stand en wat is er al beschikbaar? En welke rol speelt de arbeidshygiënist bij een nieuw RI&E-instrument, Arbocatalogus of een Richtlijn meetstrategie?
17.15 – 18.00 uur Borrel, informatiemarkt
Uitreiking certificaten bij de symposiumbalie
FEESTAVOND
18.00 – 24.00 uur FEESTAVOND
18.00 uur Verzamelen in de foyer
Boswandeling o.l.v. gidsen (denk aan wandelschoenen en jas)
19.00 uur Vervolg in de Lounge (begane grond)
Uitreiking Bob van Beek-prijs
Rolling diner
24.00 uur Einde feestavond
DONDERDAG 29 maart 2012
09.00 - 09.30 uur Ontvangst, uitreiking symposiumtas, informatiemarkt
OCHTENDPROGRAMMA, PLENAIR
09.30 – 09.35 uur Welkom en opening dagvoorzitter
Ing. Edwin Hagelen, voorzitter commissie symposium
09.35 – 10.30 uur
The reality of PPE performance
Robin Howie, Robin Howie Associates, Edinburgh, Schotland
10.30 – 10.55 uur Leren van incidenten: effectiviteit van beheersmaatregelen
Linda Drupsteen, onderzoeker/adviseur safe and healthy business, TNO Kwaliteit van Leven, Hoofddorp
10.55 – 11.20 uur Pauze, informatiemarkt
11.20 – 12.50 uur Eerste ronde sessies (I t/m K)
12.50 – 13.45 uur Lunch, informatiemarkt
SESSIES
Deelname is op deze dag mogelijk aan twee sessies van elk anderhalf uur. In één sessie vinden diverse presentaties plaats, waarbij rekening is gehouden met de mogelijkheid tot discussie.
Elke sessie wordt éénmaal gehouden. U kunt voor de lunch kiezen uit drie sessies I, J en K en daarna uit L, M en N.
Op het inschrijfformulier kunt u aangeven aan welke sessies u wilt deelnemen. Het aantal mogelijke deelnemers varieert per sessie (afhankelijk van zaalgrootte en vorm). Vergeet niet uw reservekeuzes aan te geven. Inschrijving geschiedt op volgorde van ontvangst van het inschrijfformulier.
Sessie I Zorgplicht & Arbobeleid
Voorzitter: Drs. Koen Verbist, arbeidshygiënist, Arbo Unie, Harderwijk
- Arboregels zonder ondergrens: blijven meten tegen beter weten?
Ir. Daan Huizer, consultant arbeidshygiëne en -toxicologie, Caesar Consult, Nijmegen
- Naar een leidraad voor inhaleerbare allergenen
Dr.ir. Remko Houba, arbeidshygiënist, Nederlands Kenniscentrum Arbeid en Longaandoeningen, Utrecht
- Geen arbobeleid, toch beheersmaatregelen getroffen. Hoe zit dat, en wat kunnen we ermee?
Ir. Jeroen Terwoert, onderzoeker Veilig & Gezond Ondernemen, TNO, Hoofddorp
Toelichting
Bedrijven geven door middel van het arbobeleid invulling aan het veilig en gezond kunnen werken van hun werknemers. Interpretatie van en invulling geven aan dit beleid is niet altijd gemakkelijk. Wat te doen als beleidsregels en praktijk elkaar tegenspreken of wanneer duidelijke richtlijnen om invulling te geven aan de zorgplicht nog ontbreken en in ontwikkeling zijn? En wat komt er eigenlijk van het ‘papieren’ beleid in de praktijk terecht?
Workshop J Biomonitoring overbodig? (max. deelnemers 30)
(deelnemers liefst een eigen laptop met excel meenemen waaraan in groepjes gewerkt kan worden)
Voorzitter: Ir. Mathieu van Puijvelde, arbeidshygiënist, Shell Pernis en Moerdijk
Toelichting
Biologische monitoring is een van de tools om de blootstelling aan chemische stoffen van medewerkers te bepalen. Er bestaan ook modellen waarmee op basis van bepaalde blootstellingsscenario’s de bloed- en urineconcentratie worden voorspeld. Een model dat recent is ontwikkeld betreft IndusChemFate. Met dit model wordt zowel de opname, de verdeling, het metabolisme als de uitscheiding van chemische stoffen gemodelleerd. Tijdens deze sessie zal het IndusChemFate model worden toegelicht. Aanvullend zullen de deelnemers met het model aan de slag gaan om een mening te kunnen vormen of dit model biomonitoring overbodig maakt.
Sessie K Ademhalingsbescherming
Voorzitter: Ir. André Winkes, arbeidshygiënist, Arbo Unie, Arnhem
- Assigned Protection Factors voor adembeschermingsmiddelen: ‘Define Assign’
Ir. Erik Kateman, Occupational Hygiene Consultant, Arbo Unie, Doetinchem
- Keuze van adembescherming, vaak onzekere factor
Ing. Jos Putman, hoger veiligheidskundige, Intersafe Groeneveld, Dordrecht
- Help, de arboregels verdwijnen… – Informatievoorziening over adembeschermingsmiddelen
Ir. Ronald Frencken, arbeidshygiënist/veiligheidskundige, Arbo Unie
Toelichting
Ademhalingsbescherming is vaak de laatste veilige barrière als andere beheersmaatregelen niet mogelijk zijn. De keuze van het juiste middel voor de situatie blijkt in de praktijk vaak moeilijker dan het lijkt. Geven de middelen in praktijksituaties wel de goede bescherming? Is de gebruiker in staat om een goede keuze te maken? Waar moeten we rekening mee houden?
MIDDAGPROGRAMMA
13.45 - 15.15 uur Tweede ronde sessies (L t/m N)
Sessie L Incidenten en gedrag
Voorzitter: Drs. Koen Verbist, arbeidshygiënist, Arbo Unie, Harderwijk
- Moerdijk, belicht vanuit de bedrijfsgezondheidszorg
Drs.ing. Jolanda Willems MBA, manager en senior consultant, Expertise Centrum Toxische Stoffen, Arbo Unie, Nijmegen
- Bedrijfsongeval met een product op waterbasis dat nanodeeltjes bevat
Dr.ir. Paul Scheepers, universitair hoofddocent, UMC St Radboud, Nijmegen
- Vertrouwen als vergeten factor in het adviesproces
Cécile van der Velde, CMC MWO, programma manager/docent Nederlandse Academie voor Arbeidswetenschappen, Vleuten
Toelichting
Om de zoveel tijd worden we opgeschrikt door een (zwaar) incident, denk aan de brand bij Chemie-Pack of aan een ernstig bedrijfsongeval. Wat kunnen we leren van deze incidenten, wat is de rol van de bedrijfsgezondheidszorg en van de arbeidshygiënist in het bijzonder?
Bijvoorbeeld in de communicatie richting verschillende partijen of in het onderzoeken van dosisrespons relaties? En welke rol speelt ‘vertrouwen hebben’ bij het omgaan met incidenten en het adviseren van bedrijven?
Sessie M Meetmethoden kritisch bekeken
Voorzitter: Jan Snijder, arbeidshygiënist/veiligheidskundige, ArboJan, Haarlem
- Hittebelasting tijdens het werk
Drs. Petra Beurskens en Fred van Kolck, arbeidshygiënisten, Arbo Unie, Expertisecentrum voor Toxische Stoffen, Nijmegen
- Impact of filter variability on industrial hygiene sample results
Dr. Katrien Poels PhD, laboratoriummanager, Katholieke Universiteit Leuven, Laboratorium voor Arbeidshygiëne en Toxicologie, Leuven, België
- Measurement methods for EMF exposure (presentatie in het Engels)
Yvette Chistopher-DeVries, PhD, Researcher, Institute for Risk Assessment Sciences, Utrecht
Toelichting
De praktiserend arbeidshygiënist maakt gebruik van verschillende meetmethoden. In deze sessie aandacht voor de meetmethode van twee uiteenlopende gebieden van belastende factoren: hitte en risicostoffen. Daarnaast een inkijkje in de eerste resultaten en verschillende meetmethoden rondom elektromagnetische velden.
Sessie N Biologische agentia
Voorzitter: Ir. André Winkes, arbeidshygiënist, Arbo Unie, Arnhem
Toelichting
Hoe kleiner hoe lastiger te bevatten en te beoordelen? Zeker als het gaat om levende micro-organismen zoals bacteriën en virussen. Ze zijn overal, zeker in het GFT-afval maar hoe schadelijk zijn ze nu echt? Wat zijn de variaties? Laten ze zich indelen in een risicomatrix of vaccinatiekaart? En wat leert ons de literatuur? Veel goede vragen die wachten op juiste antwoorden. In deze sessie worden handvatten gegeven om de biologische agentia problematiek te benaderen.
15.15 – 15.35 uur Pauze, informatiemarkt
15.35 – 16.25 uur De (on)mogelijkheden van wetenschappelijk onderzoek naar de effectiviteit van beheersmaatregelen
Prof.dr.ir. Hans Kromhout, hoogleraar, Universiteit Utrecht
16.25 – 16.35 uur Afsluiting
Ing. Edwin Hagelen, voorzitter commissie symposium
16.35 – 17.30 uur Borrel, informatiemarkt
Uitreiking certificaten bij de symposiumbalie
ALGEMENE INFORMATIE
Datum: Woensdag 28 en donderdag 29 maart 2012.
Plaats: Woudschoten Conferentiecentrum, Woudenbergseweg 54, 3707 HX Zeist.
Telefoon: 0343 492492 (www.woudschoten.nl).
Parkeren: De parkeerruimte bij het Conferentiecentrum is gratis.
Openbaar: Degenen die met het openbaar vervoer komen kunnen gebruik maken van de ‘Ik reis groen’ Taxi bij station Driebergen/Zeist (hoofdingang bij de bussen).
Dit zijn aparte busjes met de vermelding ‘Ik reis groen’. U dient deze taxi voor uw reis (minimaal 30 minuten van te voren) zelf via de website www.ikreisgroen.nl te bestellen of te bellen naar 0343 - 441221. De taxikosten (€ 6,00 p.p.) zijn voor eigen rekening. Voor de terugreis kunt u dit bij de receptie aanvragen.
Aanmelding: U kunt zich aanmelden door het aangehechte inschrijfformulier in te vullen en op te sturen naar het symposiumsecretariaat, te faxen naar 040 2480711 of bij voorkeur via het aanmeldingsformulier op www.arbeidshygiene.nl zie rubriek Symposium 2012: inschrijfformulier.
Na ontvangst van uw inschrijving sturen wij u een deelnamebevestiging c.q. factuur.
Kosten
NVvA-leden:
1 dag € 240,-- / 2 dagen € 360,--
Niet-leden:
1 dag € 290,-- / 2 dagen € 480,--
Studenten/AIO: kopie inschrijvingsbewijs meesturen
1 dag € 60,-- / 2 dagen € 95,--
Feestavond: € 35,-- / Feestavond studenten: gratis
Hotelkamer incl. ontbijt voor 1 persoon: € 85,--
Hotelkamer incl. ontbijt voor 2 personen: € 70,--
Alle bedragen zijn exclusief 19% BTW en per persoon.
Indien de inschrijving vóór 15 februari 2012 bij de NVvA binnen is, wordt een
vroegboekkorting van € 15,-- voor deelname aan 1 dag en € 25,-- voor deelname aan 2 dagen verleend. Deze korting is niet van toepassing voor studenten.
Deelname:
De aanmeldingen worden op volgorde van binnenkomst behandeld. Er kunnen maximaal 300 personen per dag deelnemen.
Bij de symposiumbalie ontvangt u bij uw registratie een symposiumtas. Na afloop van het symposium kunt u het certificaat afhalen (indien u eerder vertrekt dan de eindtijd van het programma wordt dit op het certificaat genoteerd).
Verhindering:
Tot drie weken voor het symposium kan uitsluitend schriftelijk geannuleerd worden.
Wij berekenen dan € 50,-- administratiekosten. Daarna brengen wij het volle bedrag in rekening. Vervanging door een collega, mits tijdig doorgegeven, is mogelijk.
Informatie:
NVvA-secretariaat: EPS Secretariaats- & Congresbureau, Els van der Putten of José Niessen, Postbus 1762, 5602 BT Eindhoven, tel. 040 2926575, fax 040 2480711, e-mail: nvva@arbeidshygiene.nl of zie: www.arbeidshygiene.nl.