Slechts een derde houdt zich aan de Arbowet

Naleving verbetert iets, mede door proactieve arbodienstverlening

De Inspectie SZW bracht in juli haar nieuwste tweejaarlijkse monitor uit: representatief onderzoek door waarnemingen van inspecteurs op de werkvloer.Meer werkgevers hebben zowel een RI&E als een contract met een arbodienstverlener, organiseren bedrijfshulpverlening en hebben een preventiemedewerker. In 2016 voldeed een kwart aan deze vier arbozorgverplichtingen, in 2018 is het een derde. Daar werkt twee derde van de werknemers. Deze monitor onderscheidt zich van werkgevers- en werknemersenquêtering. De inspecteur, de professional, rapporteert bestaan van risico's, én geeft zo mogelijk een indruk van de beheersing ervan. Zo is het mogelijk vast te stellen dat weliswaar bijna de helft van de werkgevers een RI&E heeft, maar dat twee vijfde van die documenten niet volledig te achten is wat betreft belangrijkste risico's. Deze monitor mag gezaghebbend heten!

Berichtgeving onzorgvuldig
Een paar jaar geleden becijferde de Inspectie: werkgevers die verplichtingen inzake arbozorg nakomen, voldoen vaker óók aan de concrete materiële verplichtingen inzake risico's (uiteraard is dit geen bewezen causale relatie). Daarom focust de dienst op het verplichte zorgsysteem en geeft ze nieuwsberichten daarover. Zoals het bericht over het bovenstaande. Dat betekent kort gezegd: een derde van de werkgevers, vooral grotere, heeft z’n zorgsystematiek redelijk op orde. Onder meer de nieuwssite nu.nl maakte daarvan: twee derde van de werkgevers voldoet aan geen énkele arbobepaling. Helaas ontstond er dus weer eens ‘n ongunstig beeld over ‘de stand van arbo’ in Nederland.

Factoren bij naleving kwalitatief onderzocht
In opdracht van de Inspectie deden bureaus Panteia en De Beleidsonderzoekers onderzoek voor aanknopingspunten voor een interventiestrategie. De publicatie “De nieuwe Arbowet: stand van zaken van de implementatie en uitvoering” zet gegevens op een rij en beschrijft casestudies bij 29 bedrijven uit 10 verschillende branches. Een juiste interventie kiezen blijkt niet eenvoudig, er zijn veel remmende factoren. Bij de bevorderende punten staan: “.. de aanwezigheid van een specifieke functionaris of OR, veel arbeidsrisico’s en een goede preventiecultuur (elkaar aanspreken). Ook een proactieve arbodienstverlening, eisen van klanten of opdrachtgevers (certificeringen) en inspecties hebben een positieve invloed.” Staatssecretaris Van Ark schrijft dit aan de Tweede Kamer. Interessant is dat ze wil verkennen of het een optie is, dat de Inspectie na een arbeidsongeval een verbeterplan eist van de werkgever. Daar kan de arboprofessional steunen, is te bedenken.

Arbeidsrisico geluid
De Inspectie monitort afwisselend de helft van totaal 18 concrete arborisico's. De arbovakpers pikte op dat er ruimte én noodzaak is voor verbetering: wat betreft repeterende bewegingen en vooral beeldschermwerk en ongunstige of statische lichaamshouding. Van de onderwerpen van de arbeidshygiëne is nu geluid onder de loep geweest. Tabel 2 bevat enkele uitkomsten van deze meting en de vorige. Dat levert een merkwaardig beeld. Het aandeel werkgevers bij wie geluid als risico speelt is toegenomen, bij de ‘kleine’ werkgevers zelfs met de helft. Bij de vestigingen waar dit speelt en inspecteurs een oordeel mogelijk achten, vinden ze in 2018 in een kwart van de gevallen het risico niet adequaat beheerst. Een ruime verdubbeling van dit negatieve oordeel ten opzichte van 2014.
Toch hoeft dit niet sterk te bevreemden. Bezien over een langere periode is het jaar 2018 geen ongunstige uitschieter, maar is juist 2014 een eenmalig ‘goed jaar’. Verder kunnen deze bevindingen (deels) gevolg zijn van onderzoeksaspecten: de steekproef van 2018 is flink kleiner, de dienst heeft minder tijd voor monitoring, opvattingen van inspecteurs kunnen in vier jaar verschuiven. De arbeidshygiënisten doen er hoe dan ook goed aan alert te zijn op het arborisico geluid!

Staatssecretaris Van Ark aan Kamer:
https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-sociale-zaken-en-werkgelegenheid/documenten/kamerstukken/2019/07/12/kamerbrief-naleving-kernverplichtingen-arbeidsgerelateerde-zorg-inspectie-szw

Monitor Arbo in bedrijf 2018, Inspectie SZW:
https://www.inspectieszw.nl/publicaties/rapporten/2019/07/16/arbo-in-bedrijf-2018

Idem 2014:
https://www.inspectieszw.nl/publicaties/rapporten/2015/02/15/arbo-in-bedrijf-2014

Klik HIER voor tabellen